تأثیر تمدن اسلامی در شکوفایی ریاضیات کاربردی؛ محاسبة فاصلة بغداد ـ مکه بهوسیله ابوالوفای بوزجانی

شناسنامه علمی شماره

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف و پژوهشگر تاریخ و فلسفه ریاضیات

چکیده

ابوالوفای بوزجانی، ریاضیدان و منجم برجسته ایرانی در قرن چهارم هجری ضمن رسالة مختصری که نسخة خطی آن تاکنون بر جای مانده است، فاصلة بغداد ـ مکه معظمه را با روشی کاملاً ابتکاری تعیین کرده است. او این روش را به‌طور کلی برای تعیین فاصلة همه شهرها با معلوم بودن طول و عرض جغرافیایی آن‌ها تعمیم داده است.
در این مقاله پس از مروری به عصر بوزجانی ـ یعنی عصر زرین تمدن اسلامی که ریاضیات کاربردی را متداول کرد ـ روش وی را با استفاده از علائم جدید ریاضی مورد تحلیل قرار داده، آنگاه نتیجه حاصل از آن را با نتیجه یکی از روش‌های جدید در این زمینه مورد مقایسه قرار می‌دهیم تا دقّت این ریاضیدان بزرگ را در محاسباتش بهتر نمایان کنیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Impact of Islamic Civilization on Blossoming of Applied Mathematics: Calculation of the Distance between Baghdad and Mecca by Abolwafa Buzjani

نویسنده [English]

  • Jafar Aqayani Chavoushi
Member of Scientific Board, Sharif University of Industry and researcher in history and philosophy of mathematics
چکیده [English]

In the 4th Century (AD), in a short essay of which a manuscript is extant, the eminent Iranian mathematician and astronomer, Abulwafa Buzjani, determined the distance between Baghdad and Mecca in an entirely innovative way. He has generalized this method to determine the distance between all cities, if their geographical longitudes and latitudes are known.
In the present article, after a review of the era of Buzjani which is known as the golden era of Islamic civilization and the applied mathematics became popular in that period, using the modern mathematical signs, his method is discussed; then, the result is compared with the results of one of the modern methods in this field so that accuracy of the this great mathematician may be shown in a better way.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Abulwafa Buzjani
  • Urban distance
  • Photogrammetry
  • Spherical trigonometry
  • Applied mathematics
  • Islamic Civilization