چشم‌اندازی بر تعامل علم و دین در علوم انسانی مدرن

شناسنامه علمی شماره

نویسنده

استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پژوهشکدۀ علوم سیاسی

چکیده

این مقاله به بررسی تأثیر مدرنیته بر جایگاه علم و دین در زندگی اجتماعی بشر می‌پردازد. در چهارچوب تحول پارادایمی که با ظهور تفکر و زندگی مدرن اتفاق افتاد، عقل انسان به معتبرترین منبع شناخت و امنیت و رفاه انسان به مهم‌ترین آرمان شناخت تبدیل شد. در معرفت‌شناسی مدرنیته، تجربه و تبیین منطقی ارتباط میان متغیرها در رسیدن به یک شناخت معتبر نقش اساسی دارند. به‌علاوه، علم‌گرایی مدرنیته، اساساً، در خدمت نیازهای فایده‌گرایانه به مفهوم مادی بشر است. سکولاریسم یکی از ویژگی‌های بنیادین سیستم معنایی مدرنیته است که بر‌اساس آن دین و آموزه‌های دینی تنها درصورتی به رسمیت شناخته می‌شوند که با الزامات مدرنیته هماهنگ باشند. همچنین، گزاره‌های دینی درصورتی علمی به‌حساب می‌آیند که با روش‌های علمی مدرن تأیید شوند. الزامات معرفت‌شناختی مدرنیته در علوم اجتماعی و انسانی نیز آثار شگرفی به‌جا گذاشته‌اند. براین‌اساس، علوم انسانی مدرن با رویکردی سکولار قوام یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Perspective to Interaction between Science and Religion in Modern Humanities

نویسنده [English]

  • Abdollah Ghanbarlu
Associate Professor, Institute of Humanities and Cultural Studies, Political Sciences Dept
چکیده [English]

The present article concerns impact of modernity on the status of science and religion in human social life. Within the framework of the change of paradigm which occurred when modern thought and life emerged, man's reason became the most authentic source of man's knowledge; and, security and welfare became the most important ideals of knowledge. In the epistemology of modernity, experience and logical explanation of the relation between variables play the main role in attaining an authentic knowledge. In addition, modernity scientism serves, essentially, to fulfill utilitarianist needs in the material sense of the term. Secularism is one of the fundamental characteristics of the semantic system of modernity according to which religion and religious teachings are recognized only when they are in harmony with requirements of modernity. Also, religious propositions are considered as scientific ones when they are confirmed by modern scientific methodologies. Epistemological requirements of modernity have striking impacts on the social sciences and Humanities as well. Modern Humanities, therefore, have been shaped in a secular approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: modernity
  • Enlightenment
  • science
  • experience
  • Morality
  • modern Humanities
  • utilitarianism
  • Secularism