مبانی طراحی الگوی پژوهش توحیدی در علوم تجربی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم.

2 دانشیار گروه مطالعات تطبیقی عرفان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

چکیده

یکی از مهم‌ترین مباحثی که امروزه در عرصۀ فلسفۀدین و فلسفۀعلم مطرح است، موضوع «نسبت علم و دین» و «علم دینی» است. حکیم متألّه آیت الله جوادی آملی (مدّظلّه) در خلال مباحث کتاب «منزلت عقل در هندسۀ معرفت دینی» به طرح کلیاتِ دیدگاه خویش در این رابطه پرداخته است که می‌توان آن‌را چالش‌برانگیزترین نظریه دربارۀ علم دینی دانست. لذا اشکالات و پرسش‌های متفاوتی دربارۀ آن نظریه مطرح شده است که از جملۀ مهمترینِ آنها، «عدم‌انسجام» و همچنین «عدم‌کارآمدی و ثمربخشی به‌خصوص در ساحت علوم تجربی» می‌باشد. لذا در این نوشتار تلاش شده است تا بر محور اندیشه‌های آن حکیم متألّه، به‌ترتیب در جستجوی پاسخ این دو پرسش باشیم که «جهت نیل به یک الگو برای اسلامی‌سازیِ علوم‌تجربی چه باید کرد؟» و سپس «چنین طرحی در صورت بسط‌یافتن و عملی‌شدن، چه ثمرات و کارکردهایی به‌دنبال خواهد داشت؟»  بنابراین مبتنی بر دیدگاه‌های ایشان، ابتدا ملزوماتِ دینی‌سازیِ علوم تجربی ذیل دو عنوان «اصول گزاره‌ای» و «اصول روش‌شناختی» تبیین گردیده، سپس ثمرات پیاده‌سازیِ این الگو ذیل پنج عنوان تبیین می‌گردد. در این بخش روشن می‌شود که در صورت تبدیل‌شدنِ این تئوری به یک الگوی عملیاتی، علم تجربی ثمراتِ چشم‌گیری خواهد داشت که «افزایش کارآمدیِ علوم تجربی و جهش تکنولوژی» یکی از آن‌ها خواهدبود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Foundations of Designing for Monotheistic Research model in Experimental Science Alireza Mollaahmadi - Student in Qom Seminary

نویسندگان [English]

  • Alireza Mollaahmadi 1
  • Hadi Vakeeli 2
1 Student in Qom Seminary
چکیده [English]

One of the most important issues in the field of philosophy of religion and the philosophy of science is "the relation of science and religion" and "religious science". Ayatollah Javadi Amoli, wise, during the discussion of the topic of "the dignity of reason in the geometry of religious knowledge", has devised a general outline of his view of this relation that can be considered the most challenging theory of religious science. Therefore, there are various mistakes and questions about the theory, one of the most important of which is "Emancipation" as well as "lack of efficiency and effectiveness, especially in the field of empirical sciences". Therefore, in this paper, it is tried to focus on the ideas of this wise guy, respectively, in seeking answers to the two questions that "what should be done in order to achieve a model for the Islamization of the sciences?" And then "such a plan, if elaborated and implemented, What are the results and functions? "Therefore, based on his views, the essentials of the religious of the empirical sciences are explained in the following two titles:"  Proposition Principles "and" Methodological Principles ". Then, the results of implementation of this model are explained below in five terms. In this section, It is clear that if this theory is turned into an operational model, experimental science will have a extraordinary effect, one of which will be "increasing the efficiency of experimental science and technology leap."

کلیدواژه‌ها [English]

  • Science and Religion
  • Religious Science
  • Experimental Science Philosophy
  • Theoretical Reason
  • Islamization of Sciences
  • The dialectic of science and religion
  • Monotheistic Research model
قرآن کریم.
نهج البلاغه.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی (شیخ صدوق) (1384) ، التوحید (چاپ نهم) ، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
بوعلی سینا (1387) ، النفس من کتاب الشفاء ، تصحیح و تعلیقه آیت الله حسن زاده آملی (چاپ سوم) ، قم: بوستان کتاب
جوادی آملی، عبدالله (1378) ، قرآن در قرآن (چاپ دوم) ، قم: إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1379) ، مراحل اخلاق در قرآن (چاپ اول) ، قم: إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1380) ، تفسیر تسنیم جلد 3 (چاپ اول) ، قم : إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1381) ، دین‌شناسی (چاپ اول) ، قم: اسراء
جوادی آملی، عبدالله (1385) ، تفسیر تسنیم جلد 11 (چاپ اول) ، قم : إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1385) ، زن در آیینه جلال و جمال (چاپ بیست و ششم) ، قم: اسراء
جوادی آملی، عبدالله (1386) ، اسلام و محیط زیست (چاپ اول) ، قم: اسراء
جوادی آملی، عبدالله (1386) ، توحید در قرآن (چاپ سوم) ، قم: إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1388) ، تفسیر تسنیم جلد 12 (چاپ دوم) ، قم : إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1389) ، تفسیر تسنیم جلد 20 (چاپ اول) ، قم : إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1390) . منزلت عقل در هندسۀ معرفت دینی (چاپ پنجم) . قم: إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1392) ، معرفت شناسی در قرآن (چاپ هشتم) ، قم: إسراء
جوادی آملی، عبدالله (1394) ، قرآن در قرآن (چاپ دوازدهم) ، قم: إسراء
حسنی، سید حمیدرضا ، علی‌پور،مهدی ، موحدابطحی،سیدمحمدتقی (1392) . علم دینی، دیدگاه‌ها و تحلیل‌ها (چاپ ششم) . قم : پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
سید جلال‌الدین آشتیانی (1388)، رسائل حکیم سبزواری (چاپ سوم) ، تصحیح، تعلیقه و مقدمه سیدجلال الدین آشتیانی ، تهران: اسوه
سیدمحمدحسین طباطبایی(1386) ، تفسیر المیزان جلد 8 (چاپ بیست و سوم)، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی ، قم: دارالفکر
فصلنامه کتاب نقد ، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ، سال پانزدهم، شماره 69 ، زمستان 1392
فصلنامه کتاب نقد، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ، سال شانزدهم ، شماره 70-71 ، بهار و تابستان 1393.
کلینی، محمدبن‌یعقوب (1365)  الکافی، تهران: اسلامیه.
مجلسی، محمدباقر (1361) ، بحارالانوار الجامعة لدرر الاخبار الأئمة الاطهار ، بیروت، دار احیاءالتراث العربی
محمدحسین نائیجی (1388) ترجمه و شرح کتاب نفس شفاء (چاپ دوم) ، قم: مؤسسه امام خمینی (ره)
مهدی گلشنی (1393) از علم دینی تا علم سکولار(چاپ هفتم) ، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.