بررسی و نقد مدل «آفرینش به مثابه پیکر خداوند» در الهیات محیط زیست

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی

چکیده

بحران محیط زیست چالشی جدی در عصر حاضر محسوب می‌شود. صدمات وارد شده بر پیکر طبیعت، پژوهشگران محیط زیست را بر آن داشته است که در پی کشف علل و عوامل اصلی ظهور این بحران باشند. در میان این عوامل، نقش برخی از آموزه‌های دینی در بحران محیط زیست مورد تردید است. به نظر برخی ظهور بحران محیط زیست، معلول تقدس زدایی از طبیعت و بی‌توجهی به آموزه‌های دینی است و راه حل آن بازگرداندن تقدس به طبیعت بر اساس آموزه‌های دینی است. درمقابل، دیدگاه مخالف بر این نظر است که برخی از آموزه‌های دینی مانند خلافت الهی انسان در زمین یا توصیه به بی‌رغبتی نسبت به دنیا، زمینه‌ساز بیگانگی انسان با طبیعت و بی‌مسئولیتی در قبال آن است. این پژوهش به بررسی دیدگاه سلی مک فاگ متکلم مسیحی در حوزه الهیات محیط زیست در خصوص نقش مدل‌های دینی در حل بحران محیط زیست پرداخته است. سلی با طرح مدل «آفرینش به مثابه پیکر خداوند» بر نقش آموزه‌های دینی در حل بحران محیط زیست تاکید می‌کند. دستاورد این پژوهش نشان می‌دهد که هر چند این نظریه از نقاط قوت خوبی برخوردار است اما وجود برخی از نقدهای جدی، ضرورت بازنگری در این مدل را رقم می‌زند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review and criticize of "Creation as God's Body" model in the environmental theology

نویسنده [English]

  • Vahideh Fakhar Noghani
Assistant Professor of Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

The crisis of environment is a serious challenge in the contemporary world. The damaged nature persuades the environmental researchers to find the main causes and factors of this crisis. Among this factors the role of some religious teachings are doubtful in the crisis of environment. Some believe that the crisis of environment caused by desecration of nature and inattention to the religious teachings and its solution is returning the sanctity to the nature on the basis of religious teachings. In opposition to this view, some presume that a number of religious teachings such as divine vicegerent on earth or recommendation to an ascetic life lead to the elimination of nature and irresponsibility to that. This paper wants to study Sallie McFague's view point, a Christian theologian in the area of theology of environment about the role of religious models in solving of environmental crisis. Sallie emphasizes on the role of religious teachings in solving the crisis of environment by presenting the model of "creation as the body of God". The result of this research shows that although this theory has strength but because of some serious criticisms needs to be reviewed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Theology
  • God's Body
  • Religious Models
  • Metaphorical Theology
  • Sallie McFague
گئری کامستوک، ال (1387). خداباوری و اخلاق زیست محیطی، ترجمه انشاءالله رحمتی، سال سوم، شماره 1،  1387، صص 65-60

گیر، آرن. ای (1380). پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، ترجمه عرفان ثابتی، تهران: چشمه

محقق داماد، سید مصطفی (1379). الهیات محیط زیست، نامه فرهنگستان علوم، شماره 17، سال ششم، صفحات 30-7

محقق داماد، سید مصطفی (1394). الهیات محیط زیست، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

نصر، سید حسین (1387).  انسان و طبیعت، بحران معنوی انسان متجدد، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی

نصر، سید حسین، (1385). دین و نظم طبیعت، ترجمه انشاء الله رحمتی، تهران: نی

وهاب‌زاده، عبدالحسین (1381). بوم شناسی علم عصیانگر (مجموعه مقالات کلاسیک در بوم شناسی)،  تهران: چشمه

 

Comstock, Gary L (1997). "Theism and Environmental Ethics", in: Philip L. Quinn and Charles Taliaferro (eds), A Companion to Philosophy of Religion, Oxford, Blackwell Publishers

Dobell, p. (2001). "The Judeo - Christian stewardship attitude to nature". in: L. Pojman (Ed), Environmental Ethics, Reading in Theory and Application, London, Thomson Learning, pp24-28.

Fern, Richard (2002), Nature, God and Humanity, Envisioning an Ethics of nature, New York, Cambridge University Press

McFague, Sally (1983). Metaphorical Theology: Models of God in Religious Language. London: SCM Press.

McFague, Sally (1987). Models of God. Theology for an Ecological, Nuclear Age. Philadelphia: Fortress Press.

McFague, Sally (1990). "Imaging a Theology of Nature: The World as God's Body" in Birch, C; Eakin, W and McDaniel, J. B (Eds). Liberating Life: Contemporary Approaches to Ecological Theology. NY: Orbis Books.

McFague, Sally (1991). "Cosmology and Christianity: Implications of the Common Creation Story for Theology" in Davaney, SG (Ed). Theology at the End of Modernity. Essays in Honor of Gordon. D. Kaufman. Philadelphia: Trinity Press International.

McFague, Sally (1992). "A Square in the Quilt: One Theologian's Contribution to the Planetary Agenda" in Elder, JC and Rockefeller, SC (Eds). Spirit and Nature. Why the Environment is a Religious Issue. Boston: Beacon Press.

McFague, Sally (1993). The Body of God. An Ecological Theology. Minneapolis: Fortress Press

Moncrieff, L. W. (2001). "The Cultural Basis of Environmental Crisis". In: L. Pojman (Ed), Environmental Ethics, Reading and Application, London, Thomson Learning, pp.19-23.

Troster, Lawrence (2013). What is Echo-Theology, cross currents, volume 63, December, Issue 4, P: 380-386.